Munten

De collectie munten van de Nationale Bank bestrijkt meer dan 2500 jaar: de oudste munten dateren uit de regeerperiode van Croesus (560-547 v.C.), de laatste koning van Lydië in Klein-Azië, de recentste zijn de euromunten.

Naast een beperkt aantal munten die de ontwikkeling van de munt door de tijd heen illustreren, bevat de collectie voornamelijk munten die ooit in België werden gebruikt. De blikvangers uit de collectie worden tentoongesteld in het museum.

halve stater

halve stater

De eerste munten ontstaan in de 7e eeuw v.C. in het koninkrijk Lydië. Ze zijn gemaakt van elektrum, een natuurlijke legering van goud en zilver die in de bedding van de Pactolusrivier werd aangetroffen. De wisselende verhouding tussen de twee edelmetalen maakte hun waardebepaling niet gemakkelijk. Daarom probeerde men elektrum te splitsen in goud en zilver. De eerste gouden en zilveren munten deden wellicht hun intrede tijdens de regering van koning Croesus, (ca 560-547 v.C.).

tetradragme

tetradrachme

De Griekse munten zijn de oudste van Europa. De meest internationale Griekse munt was ongetwijfeld de Atheense uil, zoals men gemeenzaam de Atheense zilveren munt noemt die vanaf de 6e eeuw voor Christus werd geslagen. Terwijl de muntuitgiften van zeer veel Griekse steden beperkt zijn gebleven tot één of twee denominaties, bestond de Atheense muntenreeks uit 15 en later 16 verschillende waarden. De muntenreeks was niet alleen bruikbaar voor grote of internationale transacties, maar evenzeer voor de dagelijkse boodschappen.

denarius

denarius

Tot de 4e eeuw voor Christus staan op de munten geen portretten van bestaande personen. Na de dood van Alexander de Grote (323 v.C.) komt daar verandering in. Zijn opvolgers kennen hem een goddelijke status toe en plaatsen zijn portret op de munten. In Rome krijgt Julius Caesar als eerste politicus van de Senaat de toestemming om nog bij zijn leven zijn portret op de munten te plaatsen, waardoor zijn absolute macht werd erkend. Op de munt staat hij afgebeeld als was hij een koning, in de traditie van de opvolgers van Alexander.

Karolingische penning

penning

Karel de Grote voert de denarius novus, de Karolingische penning in. Hij is gebaseerd op het Karolingische pond, dat onderverdeeld werd in 20 solidi en 240 denarii. De penning zal vijf eeuwen worden gebruikt. Het 12-delig stelsel verdwijnt in Groot-Brittannië pas in 1971.

frank

frank

De benaming “frank” voor een munteenheid is meer dan 600 jaar oud en is ontstaan ten tijde van de Honderdjarige oorlog tussen Frankrijk en Engeland. In 1356 werd de Franse koning, Jan de Goede, gevangen genomen in de slag bij Poitiers door Edward III, de koning van Engeland. Na het betalen van een losgeld van 3 miljoen gouden ecu’s kwam Jan de Goede vrij in 1360. Bij zijn terugkeer saneerde hij de Franse munt en liet een goudstuk slaan waarop de vermelding “Dei gratia francorum rex” voorkwam “Bij de gratie Gods koning der Franken”. Volgens sommigen is dat de verklaring van de benaming “frank” voor dat goudstuk, anderen verwijzen naar de betekenis van het adjectief “franc” dat zou slaan op het vrijkomen van de koning.

Keizer Karel

carolusgulden

In de 16e eeuw werden nieuwe metaalvoorraden ontdekt in Centraal-Europa en ook met de ontdekking van de Nieuwe Wereld wordt er een nieuwe bron van edelmetaal aangeboord. De zware zilverstukken die Keizer Karel (1500-1558) en Filips II (1527-1598) in omloop brengen, zoals de carolusgulden en de filipsdaalder, worden in zilver uit de nieuwe kolonies geslagen. Ze vertonen voor het eerst een realistisch portret van de vorst in renaissancestijl.

zilveren leeuw

zilveren leeuw

Deze “zilveren Leeuw” is een van de munten die de Verenigde Belgische Staten na de opstand tegen de Oostenrijkers in 1790 hebben uitgegeven. Deze munt hield maar één jaar stand omdat er na één jaar al een einde kwam aan de Verenigde Belgische Staten.

5 frank

5 frank

De oudste Belgische munt is een zilverstuk van 5 frank uit 1832. Op de eerste munten draagt Leopold I een eikenkrans. Die symboliseert een wijze, daadkrachtige koning. Dit in tegenstelling tot een portret met bijvoorbeeld een lauwerkrans, het symbool van een krijgshaftige koning. Op de kostbare gouden munten kijkt de koning naar rechts, de richting van de toekomst. Op de zilveren munten wordt hij naar links afgebeeld: zo beschouwt hij het verleden. Op het kopergeld wordt de vorst vertegenwoordigd door een fraai gestileerd monogram.