Voorwerpen en machines

Naast betaalmiddelen, penningen, schilderijen en prenten, boeken en archieven, bewaart het museum van de Nationale Bank ook een reeks voorwerpen en machines.

Het gamma is heel uiteenlopend: van kleine spaarpotten en geldbeugels tot grote, zware machines die afkomstig zijn uit de Hoofdkas of de Drukkerij van de Bank.

schip

maquette van het schip A4

Deze maquette van het schip A4 staat opgesteld in zaal 3 van het museum en vertelt een merkwaardige episode uit de geschiedenis van de Nationale Bank. De A4 speelde een hoofdrol in de laatste evacuatie van geld en waardepapieren van de Bank uit Oostende naar Engeland in 1940.

De latere gouverneur Ansiaux (1957-1971), toen nog inspecteur, kreeg de opdracht het transport te organiseren. Wie goed toekijkt, herkent zijn gestalte op de brug.

table

wisselaarstafel

Dit is de moeder van alle banken, de Italiaanse wisselaarstafel of banco. Het 16e-eeuwse meubel heeft reeds een vernuftig veiligheidssysteem: verborgen opbergvakjes en een lade die met een indrukwekkende sleutel op slot kan gedaan worden.

Dergelijke tafels waren soms het voorwerp van de volkswoede, met name wanneer hun eigenaars hun financiële verbintenissen niet meer nakwamen. Een kapot geslagen wisselaarstafel is een “banco rotto”: zijn eigenaar is op dat ogenblik bankroet.

moneyboxes

spaarpotten

Er bestaan spaarpotten in alle vormen en materialen. Vooral het varken is traditioneel een geliefd spaarbeest.

In zaal 15 van het museum wordt hiervoor volgende verklaring gegeven: tot aan de Industriële Revolutie leefde het gros van de bevolking op het platteland. Het vetmesten van één of meerdere varkens was voor veel boeren het middel bij uitstek om een (spaar)reserve achter de hand te houden voor het geval er slechte tijden zouden aanbreken.

coin-weight

muntgewichtdoosje

Munten hadden lange tijd een intrinsieke waarde, wat betekent dat hun gewicht aan edelmetaal hun waarde bepaalde. Wegen was dus de boodschap.

Handelaars en wisselaars gingen zelden op stap zonder hun weegschaaltje en gewichtjes die ze in een handig doosje opborgen. Sommige van deze muntgewichtdoosjes, zoals dit Antwerpse exemplaar uit 1730, dragen aan de binnenkant van het deksel een gedrukt vignet met interessante teksten en illustraties.

calculator

Burroughs rekenmachine

Voordat het informaticatijdperk zijn intrede deed, waren bankbedienden vooral met pen en papier in de weer. Maar ook zij beschikten reeds over machines die hen het leven een stuk aangenamer maakten: de reken- en de schrijfmachine.

Een aantal van deze afgedankte machines, zoals deze Burroughs rekenmachine, zijn in het museum terechtgekomen.

Guilloche

guillocheermachine

Guilloches zijn tekeningen die samengesteld zijn uit een hele reeks lijnen, cirkels en ellipsen. Omdat ze moeilijk na te maken zijn, zijn ze uiterst geschikt als veiligheidsmotief voor bankbiljetten.

De tekenaars van de Drukkerij maakten er volop gebruik van en bedachten de meest ingenieuze constructies. Hierbij maakten ze gebruik van deze machine. Vandaag is de guillocheermachine in onbruik geraakt en heeft ze plaats geruimd voor de computer.