Pointillisme van het digitale tijdperk: de fotomozaïek van Robert Silvers  Share

Printversie

Wie het Tijdelijk Museum al heeft bezocht, heeft er vast een gigantisch biljet van 500 euro opgemerkt. Dit tot de verbeelding sprekende biljet is 1,20 m hoog en 2,30 m breed. Wanneer je dichterbij gaat staan, kun je zien dat dit bankbiljet bestaat uit duizenden andere biljetten. Euro 500 is een zogenaamde fotomozaïek uit 2001 van Robert Silvers (New York, 1968). Het werk van Robert Silvers ontstaat door combinatie van computer en fotografie. Daarom rekent hij zichzelf zowel tot de computerwetenschappers als tot de kunstenaars. 

500eurobig

Euro 500 © Photomosaic™

Een fotomozaïek of fotografische mozaïek is een afbeelding, meestal een foto, die verdeeld is in rechthoeken, die op hun beurt vervangen worden door andere foto’s. Als de mozaïek vele malen vergroot wordt, vormen deze rechthoeken een foto op zich. Een fotomozaïek bestaat dus uit honderden of duizenden kleinere afbeeldingen.

Bij de allereerste fotomozaïeken werden de foto’s van de mozaïek handmatig op kleur geselecteerd om zo het totaalbeeld te vormen. Momenteel zijn er twee verschillende technieken om een fotomozaïek te maken. De eerste manier is de eenvoudigste. Hierbij wordt elke rechthoek herleid tot één kleur. Elke mogelijke foto die een rechthoek kan vervangen, wordt ook omgezet in één kleur. Daarna wordt elke gekleurde rechthoek vervangen door een foto in dezelfde kleur. Bij de tweede werkwijze daarentegen, worden alle pixels van elke deelrechthoek vergeleken met alle overeenkomstige pixels van allerlei foto’s. De rechthoek wordt vervolgens vervangen door de foto waarvan de pixels het meest overeenkomen. De fotomozaïeken die op deze tweede manier worden gemaakt zijn uiteraard van betere kwaliteit. De oorspronkelijke foto wordt immers niet gemanipuleerd.

covermoney

Zelfportret van Robert Silvers © Photomosaic™

In 1995 creëerde Robert Silvers een algoritme om fotomozaïeken te ontwerpen met een specifieke software. Toen Robert Silvers deze technologie bedacht, was hij nog student aan het Massachusetts Institute of Technology. Hij gaf zijn creaties de naam Photomosaics. In 1997 kreeg hij het patent op deze naam en op het productieproces van de fotomozaïek.

Uiteraard zorgt de software enkel voor de uitvoering van zijn creatie. Om het gewenste effect te bereiken selecteert Silvers eerst zorgvuldig afbeeldingen op basis van hun relatie met het onderwerp van de mozaïek dat hij in gedachten heeft. Deze afbeeldingen hebben ofwel een duidelijke relatie met het onderwerp ofwel zorgt Silvers voor een spitsvondige kwinkslag. De meer dan duizend gekozen afbeeldingen worden vervolgens gescand. Daarna is het de software die de juiste afbeelding op de juiste plek in de mozaïek plaatst. Zijn portret van Marilyn Monroe bijvoorbeeld bestaat uit 1776 foto’s die fotograaf Bruno Bernard nam tijdens verschillende periodes van haar carrière. Zijn interpretatie van Van Gogh’s Sterrennacht is uit 3250 afbeeldingen van het ruimteprogramma van de NASA opgebouwd. Elke fotomozaïek wordt afgedrukt op fotopapier en daarna bevestigd op aluminium waarvan het oppervlak speciaal gelakt wordt voor meer glans en bescherming.

Het favoriete onderwerp van Robert Silvers is het portret. De mens heeft nu eenmaal de primaire behoefte om gezichten te herkennen en af te beelden. Daarom vindt Silvers portretten zo fascinerend. Naast hedendaagse persoonlijkheden zoals Bill Gates, vervaardigde hij ook fotomozaïeken van historische personages zoals Mao of James Dean. Zijn portret van prinses Diana bestaat bijvoorbeeld volledig uit verschillende soorten bloemen. Daarnaast heeft Silver heel wat eigen interpretaties van bekende meesterwerken uit de kunstgeschiedenis gecreëerd. De Guernica van Pablo Picasso is bijvoorbeeld opgebouwd uit allemaal foto’s van de Spaanse Burgeroorlog. Robert Silvers’ detail van Le fils de l’homme van René Magritte is dan weer het resultaat van tekeningen en schilderijen uit de hele kunstgeschiedenis.

magritte2

Magritte © Photomosaic™

Dat het werk van Robert Silvers bij de absolute wereldtop hoort, is duidelijk aan de klanten die hij op zijn palmares mag schrijven. Hij werkte onder meer voor Disney, Audi, Bayer, Mastercard International en National Geographic. Voor de 60ste verjaardag van Life Magazine werd Silvers gevraagd om de cover te ontwerpen. Het werd een foto van Marilyn Monroe die samengesteld is uit alle covers van de afgelopen jaargangen van het tijdschrift.

Het jongste grote project van Robert Silvers was voor het WK voetbal 2014 in Brazilië. Hij ontwierp de grootste fotomozaïek ooit voor de Happiness Flag van Coca-Cola. Deze 3015 m2 grote vlag lag uitgespreid op het voetbalveld van het stadion in Sao Paulo voor de openingsmatch op 12 juni. Het ontwerp van de vlag was van de Braziliaanse straatkunstenaar Speto en de Argentijnse kunstenaar Tec. Hun schilderij ging vervolgens naar Silvers om te worden omgezet in een fotomozaïek. Fans van over de hele wereld konden hun foto insturen via internet en sociale media. Uiteindelijk zouden meer dan 220.000 personen uit 207 landen deelnemen. De vlag is nog steeds online te bekijken en je kunt zoomen naar het gewenste niveau. Volgens Coca-Cola is de filosofie achter dit project dat voetbal een ongelofelijke positieve kracht heeft die de sociale, culturele en geografische grenzen overstijgt. De Happiness Flag beeldt deze kracht uit door een ervaring te creëren die mensen van over de hele wereld kunnen delen.

 

Tenslotte heeft Robert Silvers ook enorme bankbiljetten gemaakt. Naast het biljet van 500 euro uit het Museum, verwezenlijkte hij een biljet van 1 en 100 dollar, 100 Canadese dollar, 1 yuan en 20 pond. Behalve deze zes biljetten ontwierp hij ook nog een fotomozaïek van een detail van het biljet van 1 dollar, met het portret van president George Washington. Een gelijkaardig kunstwerk maakte hij ook van het 100 dollarbiljet met wetenschapper en politicus Benjamin Franklin.

 

Wie de tijd neemt om Euro 500 even te bestuderen, ziet dat het samengesteld is uit biljetten van over de hele wereld en uit verschillende tijdsperiodes. De meeste rechthoeken zijn vervangen door hele bankbiljetten, maar een aantal rechthoeken zijn opgevuld met een detail van een biljet, ongetwijfeld gekozen omwille van hun kleur. Je kunt onder meer biljetten herkennen van China, Groot-Brittannië, Paraguay, Litouwen, Ghana, Egypte, Singapore en Mauritius.

euro500detail

Detail van Euro 500 © Photomosaic™

Voorzijde 50 frank, type 1966, uitgegeven door de Schatkist

Voorzijde 50 frank, type 1966, uitgegeven door de Schatkist

Wie zijn oog over de hele fotomozaïek laat glijden, kan zelfs een aantal Belgische biljetten terugvinden. De biljetten van 100 frank en 200 frank met het portret van schilder James Ensor en instrumentenbouwer Adolphe Sax zijn meerdere malen afgebeeld. Deze biljetten waren in omloop van respectievelijk 1995 en 1996 tot 2002. Ook het biljet van 1000 frank met de achttiende-eeuwse componist André Grétry vind je op deze fotomozaïek terug. Dit was in circulatie van 1980 tot 1997. Het laatste Belgische biljet dat je kunt bespeuren is 50 frank, uitgegeven door de Schatkist, met de beeltenis van het koningspaar Boudewijn en Fabiola. Het was maar liefst 22 jaar in omloop totdat het in 1988 opnieuw werd vervangen door een muntstuk. Dit kleine biljet wekt daarom bij veel Belgen nostalgische gevoelens op. Als onderdeel van de fotomozaïek van Robert Silvers is dit biljet nu vereeuwigd. Kom het gerust eens zoeken op zijn mozaïek in het Tijdelijk Museum.

Nina Van Meerbeeck
Museumgids

 

Bibliografie