10 jaar euro: munten en biljetten  Share

Printversie (pdf)

Begin 2012 is er een nieuwe munt van 2 euro verschenen. Het is een munt die in alle lidstaten van de eurozone wordt uitgegeven om te herdenken dat de euromunten en -biljetten tien jaar geleden voor het eerst in omloop werden gebracht. Op 1 januari 2002, een dag die ook wel €-Day wordt genoemd, verwelkomden twaalf verschillende landen de nieuwe eenheidsmunt. Sindsdien voegden nog vijf landen zich bij deze economische en monetaire unie, wat op dit moment een totaal maakt van zo’n 330 miljoen EU-burgers.

In de lente van 2011 heeft de Europese Commissie een wedstrijd georganiseerd voor het ontwerp van een nieuwe herdenkingsmunt voor het tienjarig bestaan van de euromunten en -biljetten. De burgers van alle landen van het eurogebied werden uitgenodigd om gedurende een periode van drie weken een ontwerp in te dienen via de daarvoor aangemaakte website. Uit de meer dan 800 projecten die werden ingezonden, heeft een professionele jury er vijf gekozen. Vervolgens kon elke inwoner van de eurozone tijdens de maand juni zijn of haar stem online uitbrengen over deze vijf ontwerpen.

De nieuwe gemeenschappelijke herdenkingsmunt (2012)

De nieuwe gemeenschappelijke herdenkingsmunt (2012)

Misschien was u zelf een van de 35.000 mensen die aan deze stemming heeft deelgenomen. Uiteindelijk kwam het ontwerp van Helmut Andexlonger, een professionele vormgever bij de Oostenrijkse Munt, met maar liefst 35 % van alle stemmen als winnaar uit de bus.

Het winnende ontwerp van Helmut Andexlonger symboliseert de rol van de euro in het dagelijks leven en eveneens de manier waarop de euro in de afgelopen tien jaar een munt werd van mondiaal belang (voorgesteld door de wereldbol met het €-teken). Hij benadrukt het belang van de euro voor het leven van de gewone mensen (voorgesteld door de mensen in het ontwerp), voor handel (het schip), industrie (de fabriek) en energie  windcentrales). Deze nieuwe herdenkingsmunt van 2 euro wordt door alle lidstaten van het eurogebied uitgegeven. Op elk exemplaar wordt daarom de naam van het uitgevend land vermeld in het bovenste deel van de beeldenaar. Onderaan staat dan de legende 2002-2012.

Dit is de derde keer dat alle eurolanden een gezamenlijke herdenkingsmunt uitgeven. De eerste verscheen in maart 2007 en vierde toen de 50ste verjaardag van het Verdrag van Rome. De tweede gezamenlijke herdenkingsmunt werd geslagen in januari 2009 naar aanleiding van het tienjarig bestaan van de Economische en Monetaire Unie en de introductie van de euro als giraal geld. Deze herdenkingsmunten hebben een waarde van 2 euro en mogen in het hele eurogebied circuleren. Van de nieuwe munt worden naar schatting 90 miljoen exemplaren in omloop gebracht.

Voormalige gezamenlijke herdenkingsmunten

Voormalige gezamenlijke herdenkingsmunten

Naast de gezamenlijke herdenkingsmunten mag elk land van het eurogebied één keer per jaar een nationale herdenkingsmunt van 2 euro uitgeven. Het ontwerpen en uitgeven van euromuntstukken valt onder de nationale bevoegdheid en is dus niet afhankelijk van de Europese Centrale Bank. Wanneer een land van de eurozone de intentie heeft om een nieuw ontwerp uit te geven, bijvoorbeeld een herdenkingsmunt, dan moet men hiervan de Europese Commissie en de andere EU-lidstaten op de hoogte brengen. Alleen muntstukken van 2 euro komen voor deze herdenkingsmunten in aanmerking en deze hebben dan ook dezelfde kenmerken en dezelfde gemeenschappelijke zijde als de gewone munten van 2 euro; de nationale zijde wordt dan gebruikt voor het herdenkingsontwerp. Deze munten zijn een wettig betaalmiddel in de hele eurozone en herdenken meestal een historische gebeurtenis of een actuele gebeurtenis van historische waarde. Zo was de allereerste herdenkingsmunt die in 2004 door Griekenland werd uitgegeven een munt ter gelegenheid van de Olympische Spelen in Athene. Zoals gezegd geldt de regel dat er per jaar slechts één herdenkingsmunt in elk land mag uitgegeven worden. In uitzonderlijke gevallen is het slaan van een tweede munt toch toegestaan, maar enkel indien deze munt gezamenlijk wordt uitgegeven en een gebeurtenis herdenkt die voor het hele eurogebied van belang is.

Net als de meeste andere landen in de eurozone heeft ook België al enkele nationale herdenkingsmunten in omloop gebracht. De eerste kwam er in 2005 ter herdenking van de Belgisch-Luxemburgse Economische Unie. Daarom staan op deze munt de beeltenissen van Koning Albert II en Groothertog Henri van Luxemburg. Naar aanleiding van de officiële heropening van het Atomium in 2006 werd er een munt geslagen met daarop dit bekende Belgische monument. De derde munt volgde in 2008, toen België net als enkele andere landen een munt wijdde aan het 60-jarig bestaan van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Het jaar nadien vierde men de 200ste verjaardag van de geboorte van Louis Braille en in 2010 kwam er een munt ter ere van het Belgisch voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie. Op de laatste nationale herdenkingsmunt van 2011 staan twee vrouwen afgebeeld: Isala Van Diest en Marie Popelin, respectievelijk de eerste vrouwelijke arts en de eerste vrouwelijke advocaat van België. Hiermee werd het 100-jarig bestaan van de Internationale Vrouwendag herdacht.

Belgische herdenkingsmunten

Belgische herdenkingsmunten

Naast al deze gezamenlijke en nationale herdenkingsmunten kan men in sommige landen ook nog afwijkende munten vinden. Deze munten noemt men soms ook meerwaardeherdenkingsmunten, omdat zij niet een van de reguliere waarden van de euromunten mogen dragen. In Nederland zijn er tot nu toe al negen verschillende muntstukken van 5 euro en drie stukken van 10 euro in omloop gebracht. Deze munten gelden ook als
een wettig betaalmiddel, maar dan enkel in het land van uitgifte. Tot slot zijn er in sommige landen ook nog verzamelmunten verkrijgbaar. Een opvallend voorbeeld hiervan is de Wiener Philharmoniker-munt met een waarde van € 100.000. Deze munten worden echter niet geaccepteerd in de winkel…

GREET DE LATHAUWER,
Museumgids

BIBLIOGRAFIE