Tere Euro!  Share

Printversie (pdf)

De Estse euromunt
Met een warme «Tere Euro!» of «Hallo Euro», verwelkomde Estland op 1 januari 2011 de Europese eenheidsmunt. Hiermee wordt Estland het zeventiende land van de eurozone. Zo wordt de euro vandaag door meer dan 330 miljoen Europeanen gebruikt. De euro vervangt de Estse Kroon die in 1992 ingevoerd werd, nadat Estland de eerste ex-Sovjetstaat was die de roebelzone verliet. Het is trouwens de eerste Baltische staat die voldoet aan de Maastrichtnormen. De invoering van de euro is er niet de enige spectaculaire gebeurtenis dit jaar. Tallinn is, samen met het Finse Turku, de Europese Culturele Hoofdstad van 2011.

Estland ligt aan de Oostzee, op het kruispunt van de wegen naar Oost- en West-Europa en werd al van oudsher beschouwd als een interessant gebied. De hoofdstad Tallinn (toen nog Revall geheten) behoorde vanaf 1285 ook tot de Hanze, het handelsverbond van steden rond de Oost- en Noordzee dat zich uitstrekte van Londen tot het Russische Novgorod. Het huidige Estland was afwisselend (gedeeltelijk) Deens, Zweeds, Pools en Russisch grondgebied en ook voor de Duitsers was het lange tijd een natuurlijk terrein voor handel en kolonisatie. Onder Peter de Grote begon een periode van Slavische overheersing. Pas vanaf de negentiende eeuw ontwikkelde het nationalisme zich in de Baltische staten.

Het Eurosysteem

Het Eurosysteem

Dit nationalisme leidde echter niet tot een stabiele onafhankelijkheid. Onder invloed van verschillende buitenlandse factoren, onder andere de ineenstorting van het Russische tsarenrijk, de val van het Duitse Keizerrijk, met de steun van de geallieerden en met Trotski’s verklaring van het recht op nationale zelfbeschikking onder de arm, probeerde Estland de onafhankelijkheid uit te roepen. Er volgde echter een periode van instabiliteit en via het Molotov-Ribbentroppact (1939), een verdrag tussen Hitler en Stalin waarin ze de gebieden die ze beiden claimden onder elkaar verdeelden, kwamen de Baltische staten onder invloed van de Sovjets. Buiten een korte periode van Duitse bezetting tussen 1941 en 1944 was Estland tot het begin van de jaren ‘90 de facto een Sovjetprotectoraat. Estland werd pas onafhankelijk in 1991.

Meer dan 50 jaar werd de economie van Estland en de andere Baltische staten gestuurd door Moskou. Er werden vooral basisproducten zoals hout en vis geëxporteerd. Na het uiteenspatten van de Sovjetunie in 1991 zien we dat Estland steeds meer de band met Europa begon aan te halen. Er kwam een massale toevloed van vooral Scandinavisch kapitaal en het land begon zich grotendeels te concentreren op de ICT-sector. Zo werd onder andere de software voor Skype (telefoneren via het internet), Hotmail (gratis web-gebaseerde e-mailservice) en Kazaa (computer programma waarmee gebruikers onderling bestanden kunnen uitwisselen) ontwikkeld in Estland. In het Engels heeft Estland dan ook de bijnaam «E-stonia».

5 Estse Kroon Hermannsburg en Jaanilidna

5 Estse Kroon Hermannsburg en Jaanilidna

De woelige geschiedenis van Estland zorgde er ook voor dat de Esten op minder dan een eeuw tijd vijf verschillende munteenheden hanteerden. In het begin van de twintigste eeuw werd de mark, gemodelleerd naar de Duitse mark, ingevoerd als courant betaalmiddel. Het einde van de jaren ‘20 werd gemarkeerd door het inruilen van de instabiele mark voor de eerste Estse kroon, die verwees naar de Zweedse munt. De kroon was stabiel en werd gekoppeld aan het Britse pond. Vanaf 1940 kwam dan de Sovjetmunt in gebruik. Die bleef in circulatie tot 1991. Het uitzicht op de onafhankelijke Estse staat zorgde er ook voor dat men begon na te denken over een eigen munt. Er werd opnieuw gekozen voor de Estse kroon. In 1987 werd er een wedstrijd uitgeschreven voor het ontwerp van de nieuwe bankbiljetten. Uiteindelijk koos men voor een klassieke thematiek waarbij bekende Esten de voorkant sierden en op de achterkant bekende monumenten, gebouwen en dieren stonden. Op de eerste munten stond de korenbloem, de nationale bloem van Estland. Later werd die vervangen door het wapenschild van Estland en drie boven elkaar afgebeelde leeuwen.

Op 1 januari 2011 moesten de Esten echter afscheid nemen van hun kroon. De euro werd er ingevoerd volgens het «big-bang» scenario. Dat wil zeggen dat de bankbiljetten en de munten van de euro in circulatie werden gebracht op het moment dat de euro de officiële munteenheid werd van Estland. De Esten hadden na 1 januari wel nog steeds de kans om hun kronen in te wisselen. Gedurende 2 weken mochten de kroon en de euro naast elkaar circuleren. Nog tot tot 30 juni 2011 zullen alle prijzen aangeduid worden in zowel kroon, als euro. Op het inwisselen van bankbiljetten staat voorlopig geen einddatum. Dit alles gebeurt aan een omrekeningskoers van 15,6466 kronen per euro.

Voor het design van de nationale zijde van de euromunten werd in juni 2004 een wedstrijd uitgeschreven. 134 ontwerpen werden daarbij voorgelegd aan een jury van experten. 10 stuks werden uitgekozen en de Esten konden gedurende een week via televoting stemmen voor hun favoriete ontwerp. Uiteindelijk werd gekozen voor Hara 2 van Lembit Lõhmus. 12.482 Esten kozen voor een onwerp met het silhouet van hun vaderland en Eesti, Estland in het Ests. De Estse munten worden geslagen in Finland.

Vóór Estland tot het eurosysteem kon toetreden, moest het land aan de zogenaamde Maastrichtnormen voldoen (Verdrag van Maastricht, 1992): een stabiele wisselkoers, lage en stabiele langetermijnrentetarieven (niet meer dan 2 procentpunten hoger dan de lange renten van de drie bestpresterende lidstaten), een hoge mate van prijsstabiliteit (een gemiddelde infl atie gedurende het laatste jaar voor het toetredingsonderzoek van niet meer dan 1,5 % boven de inflatie van de drie lidstaten die op het gebied van prijsstabiliteit het best presteren) en gezonde overheidsfinanciën (een overheidsschuld van niet meer dan 60 % van het bbp en een begrotingstekort van niet meer dan 3 % van het bbp).

De Estse euromunten liggen sinds 1 januari te kijk in zaal 4 van het Museum.

Katrien Costermans,
Museumgids

Bibliografie:

  • Cornelissens L., «Ongerepte Parel aan de Finse golf», in De Standaard, 8 januari 2011.
  • Eesti Pank, «Euroveeb», in http://euro.eesti.ee, 2010.
  • «Estland omhelst de euro», in De Standaard, 3 januari 2011.
  • Leimus I., Estonian currency from the Mark to the Euro, s.l., s.d.
  • Mardiste D., «Estland omarmt de euro», in De Morgen, 31 december 2010, 25.
  • Van Den Heuvel M., David versus Goliath – Het vrijheidsstreven van Estland, Letland en Litouwen, s.l., s.d.