Nový člen eurozóny (Een nieuw lid in de eurozone)  Share

Hoeveel landen telt de eurozone? Zevenentwintig? Nee, sinds 1 januari 2007 telt de Europese Unie wel 27 lidstaten, de eurozone daarentegen is minder uitgebreid. Twaalf dan ? U komt in de buurt… In 2002 betaalden er 12 Europese lidstaten met de euro. Vijftien? Tot voor kort was dit het juiste antwoord, maar op 1 januari 2009 verwelkomden de 15 eurolanden een nieuwe lidstaat, Slowakije. Een nieuw lid van de eurozone betekent een nieuwe muntreeks en deze staat deze maand in de kijker. 
Slowaakse vlag

Eén land, acht munten, drie beeldenaars

Onmiddellijk na hun toetreding tot de Europese Unie (1 mei 2004), bogen de Slowaken zich over het uitzicht van hun euromunten. In juli 2004 werd er een wedstrijd uitgeschreven waarbij men op zoek ging naar beelden die het land zowel binnen als buiten zijn grenzen het best voorstelden. Maar liefst 56 kunstenaars namen deel aan de wedstrijd en dienden in totaal 64 mogelijke ontwerpen in. Goed voor 658 verschillende afbeeldingen voor de 8 nieuwe euromunten.

Een eerste selectiefase waarin verschillende jury’s zich uitspraken over de inzendingen vond plaats van maart tot oktober 2004. De jury’s bestonden uit afgevaardigden van de Národná banka Slovenska (NBS, Nationale bank van Slowakije), maar ook experten van verschillende wetenschappelijke en culturele instellingen, evenals kunstenaars en kunsthistorici. In deze eerste fase werd rekening gehouden met de symbolische waarde van de beeldenaar en de artistieke kwaliteiten van de ingediende ontwerpen.

Uiteindelijk haalden 10 ontwerpen de tweede wedstrijdronde. De Slowaken konden nu door middel van een opiniepeiling hun voorkeur te kennen geven. Niet minder dan 140.653 Slowaken brachten hun stem uit. De raad van bestuur van de Nationale Bank van Slowakije besloot, op basis van de uitgebrachte stemmen, de drie afbeeldingen met de meeste stemmen uit te roepen tot winnaars.

En de winnaars zijn…

Met 33.068 voorkeurstemmen gaat de eerste prijs naar het dubbele kruis op de drie heuvels van het nationale embleem. Deze beeldenaar is voorbehouden voor de 1 en 2 euromunten. De afbeelding van de berg Kriváň , goed voor 24.589 stemmen, eindigt op de tweede plaats en prijkt voortaan op de stukken van 5, 2, en 1 eurocent. De laatste winnaar die 21.792 stemmen kreeg, was het kasteel van Bratislava. Deze beeldenaar kan u bewonderen op de geldstukken van 50, 20 en 10 eurocent.

Een dubbel zilveren kruis op 3 heuvels van azuur

 

slovak1euro2Het dubbele zilveren kruis op drie blauwe heuvels tegen een rode achtergrond is het wapenschild dat afgebeeld staat op de Slowaakse vlag. Het kruis is beter bekend als het kruis van Lotharingen. Dit blazoen dat eerder reeds werd afgebeeld op Slowaakse munten, is nu terug te vinden op alle Slowaakse euromunten. Het is het hoofdmotief van de hoogste twee waarden, op de munten van 1 tot en met 50 cent is het dubbele kruis op een minder prominente plaats terug te vinden.

Wat roept dit motief op? Verschillende betekenissen worden gesuggereerd. Het kruis van Lotharingen zou de Slowaakse religieuze traditie en het Byzantijnse erfgoed symboliseren. De heuvels worden vaak vereenzelvigd met de bergen Mátra, Tátra et Fátra waarvan eerstgenoemde momenteel op Hongaars grondgebied ligt. De geschiedenis van Slowakije en Hongarije is vaak nauw verbonden geweest. Tot 1920 was Slowakije zelfs een Hongaarse provincie en maakte als dusdanig ook deel uit van de Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie. Het mag ons dan ook niet verbazen dat de Slowaakse en Hongaarse wapenschilden grote punten van overeenkomst vertonen.

Ivan Řehák is de ontwerper van de nationale zijde van de 2 en 1 euromuntstukken. Het dubbele kruis rust op een achtergrond in reliëf die op zijn beurt doet denken aan gestileerde rotsformaties.

Een volk van bergbewoners

Nationale zijde van het Slowaaks euromuntstuk van 5, 2 en 1 eurocentDe Slowaken houden van hun bergen. Getuige hiervan is de eerste zin van het Slowaakse volkslied « Nad Tatrou sa blýska », die gaat als volgt: « Boven op de Tátras, schittert de bliksem en buldert de woeste donder ». Het is dan ook logisch dat er voor de nationale zijde van de muntstukken van 5, 2 en 1 eurocent gekozen werd voor de berg Kriváň.

De berg Kriváň ligt in de Hoge Tatra en heeft een hoogte van 2.494 m. De top van de Kriváň wordt beschouwd als de mooiste van heel het land en wordt gekoppeld aan verschillende belangrijke gebeurtenissen. Zo staat de berg onder meer symbool voor nationale trots, verdediging van het grondgebied en de onafhankelijkheid, maar ook voor de ongerepte natuur.

Net als het dubbele zilveren kruis prijkte ook de Kriváň eerder al op een Slowaakse munt, deze van 20 halier. De ontwerper van deze beeldenaar, Drahomír Zobek, was ook verantwoordelijk voor de ontwerpen van de laatste muntenreeks in Slowaakse koruna.

Een kasteel voor een eurocent

 

Nationale zijde van het Slowaaks euromuntstuk van 50 eurocentDe afbeelding van het kasteel van Bratislava werd ontworpen door Ján Černaj en Pavel Károly en stelt een belangrijk gebouw voor van de Slowaakse hoofdstad. Het kasteel werd opgetrokken in de 9de eeuw. Maar de tand des tijds heeft het niet gespaard. Het bouwwerk heeft doorheen de tijd dan ook al vele transformaties doorgemaakt. In 1811 werd het gebouw zelfs volledig vernield door een verwoestende brand waarop, in 1953, het kasteel werd heropgebouwd.

Het kasteel dat de vorm heeft van een omgekeerde tafel en zich op een rotsachtige heuvel bevindt, regeert sindsdien opnieuw over de stad en haar rivier.

Ziezo, de voorstelling van de nieuwe Slowaakse euromunten zit erop. Rest ons alleen nog onze portemonnee in het oog te houden, zodat wij deze nieuwe munten snel zelf kunnen bewonderen.

 

Estelle Piraux
Museumgids

 

Bronnen

  • Europese Centrale Bank, De biljetten en muntstukken, website, Frankfurt, http://www.ecb.int/euro/html/index.nl.html, consultatie 7 november 2008.
  • Národná banka Slovenska, Euro Banknotes and Coins, website, Bratislava: NBS, http://www.nbs.sk/INDEXA.HTM, consultatie 7 november 2008.
  • Wikipedia – De vrije encyclopedie, http://nl.wikipedia.org, consultatie 7 november 2008.
  • Le grand guide de la République tchèque et de la Slovaquie, coll. «Bibliothèque du voyageur», Paris: Gallimard, 355 p.