- Museum of the National Bank of Belgium - https://www.nbbmuseum.be/nl -

Een Antwerpse dubbele ducaton van Albrecht en Isabella (1618)

De 17e eeuw opende onder een goed gesternte voor het muntatelier van Antwerpen. Na het overlijden van Filips II waren de Zuidelijke Nederlanden in handen gekomen van zijn dochter Isabella en haar verloofde en latere echtgenoot, de Oostenrijkse aartshertog Albrecht.

Albrecht and Isabella
Albrecht en Isabella

Voor het nieuwe vorstenpaar was de munthervorming één van de stokpaardjes. Door een stabiel muntstelsel te ontwikkelen hoopten ze een nieuwe impuls te geven aan het financiële en economische leven. Onder Filips II heerste er immers chaos in het muntwezen. Er bestond een grote diversiteit aan geld dat niet alleen door de koning, maar ook door verschillende gemeenten en gewesten werd uitgegeven. Dat gaf aanleiding tot incoherentie, ongelijkheid en fraude. Tegen deze frauduleuze praktijken trokken de aartshertogen ten strijde.

De munten die tijdens de regeerperiode van Albrecht en Isabella werden geslagen (1598-1621), kunnen in twee periodes onderverdeeld worden met 1612 als scharniermoment. In dat jaar werd een geheel nieuw muntsysteem ontwikkeld. Met de uitgifte van deze nieuwe reeks munten legden de aartshertogen de basis voor een muntstelsel dat tot in de 18e eeuw in onze gewesten bewaard bleef. Het muntatelier van Antwerpen kreeg hierin een belangrijke rol toebedeeld. In vergelijking met de andere muntateliers in Brabant produceerde het de meeste munten én steeds van een hoge kwaliteit.

De nieuwe reeks munten omvatte zowel gouden als zilveren munten. De gouden soeverein en de zilveren patagon en ducaton waren er de basisstukken van. Ze behoren tot de mooiste en grootste stukken die in Europa in omloop werden gebracht. De artistieke en intrinsieke kwaliteiten ervan raakten snel bekend over de grenzen van Brabant heen, zodat deze munten uiteindelijk in heel Europa circuleerden.

Op de voorzijde van de ducaton zien we een fraai portret van de aartshertogen in zijaanzicht. In het omschrift staan de namen van het vorstenpaar en de datum vermeld. Van 1 april 1618 tot en met 18 november 1620 werden er in het Antwerpse muntatelier 609 867 ducatons geslagen. We weten ook zeker dat deze munt in de muntslagplaats van Antwerpen werd geproduceerd. In het omschrift van de munt werd immers het symbool van de muntslagplaats verwerkt. Het symbool voor Antwerpen ligt voor de hand.

albrecht2

In de keerzijde zitten de symbolen van Brabant verwerkt. In het midden van de munt prijkt het wapenschild van de aartshertogen, errond ondersteunen twee leeuwen de Brabantse kroon. Onderaan hangt een kleine ramsvacht aan een ketting, het ereteken van de Orde van het Gulden Vlies. Sinds 1430 maakten de hertogen van Brabant immers deel uit van deze orde. Het omschrift op de keerzijde verwijst naar de titels van Albrecht en Isabella. Ze waren zowel de aartshertogen van Oostenrijk als de hertogen van Bourgondië en van Brabant.

De ducaton die hier tentoongesteld wordt, is een zogenaamde “piedfort” of dubbele ducaton. Hij weegt 64,70 gram, dit is twee maal zoveel als het voorgeschreven gewicht. Piedforts werden als proef of als geschenk vervaardigd en zijn veel zeldzamer dan de “gewone” munten waarvan ze een veelvoud zijn.

Inge Vervloesem
Museumgids

Bronnen: