Museum of the National Bank of Belgium

 Op de laatste munt, geslagen in 1789, wordt Maria afgebeeld met een geborduurd hoofddeksel versierd met parels en net als op het voorgaande stuk vermeldt het omschrift de titel van de vorstin: «Maria I, bij de gratie Gods, koningin van Portugal en de Algarve». Naast de datum van aanmunting bevindt zich de letter «R» die erop wijst dat de munt werd geslagen in het munthuis van Rio de Janeiro. Dit derde stuk symboliseert de derde fase van haar bewind, wanneer de koningin dement wordt. De opeenvolgende overlijdens van mensen uit haar entourage schudden haar reeds onstabiele gemoed nog meer door elkaar. Haar toestand verergert nog door de gebeurtenissen tijdens de Franse Revolutie, waarbij ondermeer haar nicht Marie-Antoinette onthoofd wordt door de guillotine. Maria leed aan slapeloosheid, had vaak panische angsten en hallucinaties en ze was daardoor niet meer capabel om te regeren. Haar zoon, João, zal dan ook vanaf 1792 de rol van regent op zich nemen. Terwijl men in Portugal vaak haar vroomheid zal benadrukken door haar «Maria de vrome» te noemen, staat ze in Brazilië vooral bekend als «Maria de krankzinnige».
De zorgen van de vorstin hielden echter nog niet op; sinds het begin van de 19de eeuw verkeerde Portugal in een delicate positie. Er moest immers kant gekozen worden tussen Frankrijk en Groot-Brittannië, de twee grootmachten die streden om de hegemonie in de Europese politiek. Het was geen gemakkelijke beslissing : Napoleon sprokkelde de militaire overwinningen bij elkaar waardoor velen hem liever als vriend dan als vijand zagen, maar Groot-Brittannië was al lange tijd een belangrijke commerciële partner van Portugal en een breuk in deze handelsrelaties zou ongetwijfeld tot een zware economische crisis leiden. In 1806 stelde Napoleon een continentale blokkade in om Groot-Brittannië te isoleren. Vanaf dat moment werd elk land dat toch handel met hen dreef als vijand van Frankrijk beschouwd, met als gevolg dat de Franse legers er naartoe werden gestuurd. Dit gebeurde dan ook in 1807, wanneer de Franse veldmaarschalk Junot op het punt stond om Lissabon binnen te vallen. De koninklijke familie werd gedwongen om te vluchten en het meest voor de hand liggende toevluchtsoord was Brazilië. De hele hofhouding scheepte in op 29 september 1807 en kwam op 7 maart 1808 aan te Rio de Janeiro, de stad die vanaf dat moment de nieuwe hoofdstad van het Portugese koninkrijk werd.
Brazilië profiteerde heel sterk van de aanwezigheid van het Portugese hof op zijn grondgebied. Er werden vele luxueuze gebouwen opgericht om de koninklijke familie te herbergen en in ruil hiervoor verkregen enkele handelaren heel lucratieve handelscontracten. Bovendien nam de regent João maatregelen om de Braziliaanse handel te verbeteren. Voordien passeerden alle goederen die uit Brazilië kwamen of voor Brazilië bestemd waren langs Portugal. Vanaf dan echter, gezien Portugal bezet was door de Napoleontische troepen (die in 1811 werden verdreven), werd deze exclusieve band verbroken en gingen de Braziliaanse havens open voor andere handelspartners. Al snel volgden nieuwe besluiten : de overplaatsing van de hoogste juridische instellingen en de koninklijke bibliotheek, de creatie van een koninklijke drukkerij (die de ontwikkeling van de pers zeer ten goede kwam) en verschillende academies (geneeskunde, wetenschappen, kunst, …). Omstreeks 1810 moedigde João ook de kolonisatie aan door de vestiging van kleine kolonies van katholieke boeren te promoten, met het oog op de beschaving van het Braziliaanse binnenland. Dit was echter niet zonder gevolg voor de Indianen die daar woonden en massaal uitgemoord werden.